Zima jest szczególną porą roku. Zagrożenia z nią związane, jak np. długotrwałe, intensywne opady śniegu mogą paraliżować całe regiony. Do tego niska temperatura, która może prowadzić do odmrożeń i wychłodzenia organizmu, a w konsekwencji stanowić bezpośrednie zagrożenie życia. Kolejnym niebezpiecznym czynnikiem jest silny wiatr, który w połączeniu z temperaturą tylko nieco powyżej 0°C, może mieć taki sam skutek jak powietrze
o temperaturze -30°C w bezwietrzny dzień. Również wilgoć potęguje odczuwanie chłodu.
Te dwa czynniki (wiatr i wilgoć) powodują, że marzniemy bardziej, niż wskazywałaby na to temperatura odnotowana na termometrze. Im bardziej wilgotno i wietrznie tym zimniej.
Wychłodzenie (hipotermia) – jest stanem organizmu, gdy temperatura ciała spada poniżej 36,6 °C. Lekkie wychłodzenie grozi przeziębieniem, silne, gdy temperatura spada poniżej 28 °C – śmiercią. Do hipotermii może dojść, gdy długo przebywamy w bardzo niskiej temperaturze lub w wodzie, która chłodzi organizm 20 razy szybciej niż powietrze.
Do wychłodzenia najczęściej dochodzi podczas długiego przebywania w niskiej temperaturze lub w zimnej wodzie. Woda odbiera ciepło z organizmu znacznie szybciej niż powietrze, dlatego ryzyko hipotermii jest wtedy szczególnie wysokie.
Objawy wychłodzenia-pierwszym sygnałem ostrzegawczym są dreszcze. Oznaczają one, że organizm próbuje się ogrzać. W takiej sytuacji należy jak najszybciej znaleźć schronienie przed zimnem lub założyć dodatkową warstwę odzieży.
W miarę pogłębiania się wychłodzenia mogą pojawić się:
• silne drżenie mięśni,
• osłabienie,
• zawroty głowy,
• problemy z koncentracją,
• dezorientacja i trudności w logicznym myśleniu.
Przy łagodnej hipotermii osoba zwykle jest jeszcze w stanie samodzielnie podjąć działania, które pomogą jej się ogrzać.
Uwaga! Nie wolno podawać ani spożywać alkoholu. Alkohol powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych, co przyspiesza utratę ciepła i pogłębia wychłodzenie organizmu.
Jak pomóc osobie wychłodzonej?
Osobę z objawami hipotermii należy ogrzewać powoli i stopniowo. Zbyt szybkie ogrzewanie może być niebezpieczne dla organizmu.
Należy:
• przenieść poszkodowaną osobę do ciepłego i suchego miejsca,
• zdjąć mokrą lub zimną odzież,
• okryć ją kocami lub suchą odzieżą,
• podawać ciepłe napoje, ale tylko wtedy, gdy osoba jest przytomna,
• ogrzewać okolice głowy, szyi, klatki piersiowej i ud przy pomocy ciepłych okładów.
Nie należy rozcierać ciała, ponieważ może to pogorszyć stan osoby wychłodzonej.
Kiedy wezwać pomoc?
Jeżeli osoba jest nieprzytomna, należy:
1. Natychmiast wezwać pomoc pod numerem 112.
2. Rozpocząć stopniowe ogrzewanie organizmu.
3. Sprawdzić oddech i oznaki krążenia.
Jeżeli poszkodowany nie oddycha, należy niezwłocznie rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO) i prowadzić ją do czasu przyjazdu służb ratunkowych lub odzyskania oznak życia.
Pamiętaj: szybkie rozpoznanie objawów wychłodzenia i właściwa pomoc mogą uratować zdrowie, a nawet życie poszkodowanej osoby.
Przy łagodnej hipotermii osoba zwykle jest jeszcze w stanie samodzielnie podjąć działania, które pomogą jej się ogrzać.
Odmrożenie – to zmiany w skórze i tkankach podskórnych następujące w skutek działania niskiej temperatury. Odmrożeniom sprzyja nie tylko mróz, ale przede wszystkim wiatr i wilgoć. Najbardziej narażonymi na odmrożenie częściami ciała są: twarz, dłonie i stopy. Pierwszymi objawami odmrożenia jest zmiana koloru skóry, następnie dochodzi drętwienie, pieczenie,
a z czasem utrata czucia. Najlepszym sposobem na uniknięcie odmrożeń jest prawidłowy ubiór. Odmrożenia mają różne stadia zaawansowania, które różnią się objawami.
Odmrożenia pierwszego stopnia:
• zblednięcie skóry, która staje się kredowo biała,
• następnie zaczerwienienie z lekko sinawym odcieniem,
• skóra zaczyna piec i pojawia się obrzęk,
• dochodzi do zaburzenia krążenia, pojawia się drętwienie i brak czucia.
Odmrożenia drugiego stopnia:
• na skórze pojawiają się pęcherze z płynem surowiczym lub surowiczo krwistym,
• odmrożona cześć ciała jest sina i opuchnięta.
Odmrożenia trzeciego stopnia obejmują całą grubość skóry:
• pęcherze surowicze,
• martwica tkanek,
• owrzodzenia.
Odmrożenia czwartego stopnia obejmują także mięśnie, a nawet kości.
By nie dopuścić do odmrożeń i wychłodzenia organizmu:
• ubieraj się stosownie do temperatury na zewnątrz. Gdy planujesz dłuższe przebywanie na dworze ubierz się warstwowo, najlepiej w odzież z naturalnych tkanin lub tkanin typu polar. Ważne, by ubranie nie utrudniało krążenia.
• noś odpowiednie, ciepłe obuwie, które nie będzie ograniczało możliwości poruszania palcami,
• noś ocieplane, luźne rękawice i czapkę zasłaniająco czoło i uszy,
• nie zasłaniaj twarzy szalem, gdyż pod wpływem oddechu stanie się wilgotny i może przyspieszyć powstawanie odmrożeń,
• przed wyjściem na mróz posmaruj odkryte części ciała (policzki, noc, brodę) kremem ochronnym lub wazeliną – szczególnie dotyczy to dzieci,
• nie stój nieruchomo na zimnie; gdy zaczyna ci być zimno, podskakuj, tup, rozcieraj dłonie itp.,
• nie spożywaj na zimnie alkoholu, sprzyja on wychładzaniu organizmu.
Co należy zrobić?
Przy lekkich odmrożeniach:
• ogrzewaj odmrożone miejsce stopniowo,
• można zastosować kąpiel w letniej wodzie o temperaturze około 25°C, stopniowo zwiększając do około 40°C,
• po ogrzaniu delikatnie osusz skórę,
• załóż jałowy, suchy opatrunek.
Przy odmrożeniach II stopnia:
• nie przekłuwaj pęcherzy,
• nałóż jałowy opatrunek i skonsultuj się z lekarzem.
Przy odmrożeniach III i IV stopnia:
• konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna.
Pamiętaj: odpowiedni ubiór, aktywność fizyczna i szybka reakcja na pierwsze objawy zimna to najlepsza ochrona przed odmrożeniami i hipotermii.
Zima jest porą roku szczególnie trudną dla osób starszych, które mieszkają samotnie oraz osób dotkniętych problemem bezdomności. Nie bądźmy obojętni wobec nich. W warunkach zimowych nie przechodź obojętnie obok starszych ludzi, poruszających się z widoczną trudnością – omdlenie na mrozie może doprowadzić do poważnych konsekwencji.
Zwracaj uwagę, na osoby bezdomne, śpiące na ławkach lub w altankach działkowych. Nie bój się podejść do osoby śpiącej na przystankach, nawet jeżeli wygląda na pijaną. Reaguj, zadzwoń na policję (997), do straży miejskiej (986) lub pod numer ratunkowy (112). Twój telefon może uratować komuś życie. Zwierzęta też potrzebują zimą pomocy. Jeżeli nie możemy zapewnić naszym czworonogom (kotom, psom) schronienia w mieszkaniu/domu, zadbajmy by miały gdzie się schronić przed mrozem, wiatrem i śniegiem. Sprawdźmy, czy buda psa jest wystarczająco ocieplona, zostawmy uchylone okienko do piwnicy dla kotów lub również dla nich przygotujmy ciepłe budki. Sprawdzajmy, czy nasze zwierzęta mają pokarm, czy nie zamarzł lub nie został przysypany śniegiem. Pamiętaj, zwierzęta się nie skarżą!